Sọ Dừa

Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng thanh bình dưới chân núi, có hai vợ chồng bác nông dân nghèo hiền lành, chất phác. Dù tuổi đã xế chiều, hai vợ chồng vẫn sớm hôm nương tựa vào nhau trong túp lều tranh đơn sơ bên rặng tre xanh. Họ luôn chăm chỉ cấy cày, ăn ở thảo thơm và sẵn lòng giúp đỡ xóm giềng, chỉ tiếc rằng mãi vẫn chưa có được một mụn con để sớm hôm ẵm bồng, hủ hỉ.

Một buổi trưa hè oi ả, người vợ vào rừng sâu đốn củi. Trời nắng gắt, bà khát khô cả cổ họng mà tìm quanh chẳng thấy dòng suối nào. Đi một quãng, bà bỗng thấy chiếc sọ dừa rụng dưới gốc cây to đọng vũng nước mưa trong vắt. Bà bưng lên uống, ngụm nước ngọt lịm và mát rượi lạ lùng lan tỏa khắp cơ thể. Sau buổi trưa ấy, bà mang thai. Đến ngày sinh nở, bà sinh ra một cậu bé tròn xoe không chân tay, lăn lông lốc. Ban đầu người mẹ rất buồn lòng, nhưng cậu bé bỗng cất tiếng nói trong trẻo: “Mẹ ơi, con là con của mẹ, mẹ đừng bỏ con tội nghiệp!”. Thấy con biết nói năng ngộ nghĩnh và mỉm cười đáng yêu, người mẹ thương xót ôm con vào lòng đặt tên là Sọ Dừa.

Năm tháng trôi qua, Sọ Dừa lớn lên bằng tình yêu thương của mẹ. Cậu tuy mang hình hài khác lạ nhưng vô cùng thông minh và hiếu thảo. Thấy mẹ ngày càng già yếu, lưng còng tóc bạc mà vẫn phải cặm cụi làm lụng vất vả, một hôm Sọ Dừa lăn lại gần mẹ và thưa: — Mẹ ơi, con nghe nói phú ông trong làng đang tìm người chăn đàn bò lớn. Mẹ hãy sang thưa với phú ông cho con nhận việc chăn bò nhé, để mẹ ở nhà được nghỉ ngơi đôi phần.

Bà mẹ ngần ngại, nhưng thấy con tha thiết nên đành dắt Sọ Dừa sang nhà phú ông. Phú ông nhìn thấy cậu bé tròn như quả dừa thì cười thầm, nghĩ bụng đứa bé này ăn chẳng tốn bao nhiêu cơm gạo, nuôi lại không mất tiền công. Nghĩ vậy, phú ông liền đồng ý giao cả đàn bò lớn cho Sọ Dừa chăn thả.

Chẳng ngờ, Sọ Dừa lại chăn bò rất giỏi. Mỗi sớm mai, chàng lăn tròn sau đàn bò, thong dong lùa chúng lên những sườn đồi xanh ngát cỏ non. Đến chiều tà khi ánh hoàng hôn buông xuống, con nào con nấy bụng tròn căng, đủng đỉnh nối đuôi nhau về chuồng. Phú ông vô cùng vừa ý vì đàn bò ngày một béo tốt, khỏe mạnh.

Vào mùa gặt bận rộn, người làm trong nhà đều bận rộn ngoài đồng, phú ông bèn sai ba cô con gái luân phiên mang cơm trưa lên đồi cho Sọ Dừa. Hai cô chị tính tình kiêu kỳ, thấy Sọ Dừa xấu xí thì hắt hủi, thường vứt nắm cơm khô ở bờ đê rồi quay ngoắt đi. Riêng cô con gái út tính tình hiền hậu, nết na, thấy Sọ Dừa thiệt thòi nên đem lòng thương xót, lúc nào cũng phần cho chàng những bát cơm thơm dẻo cùng canh ngọt mát lành.

Một buổi trưa nọ, cô út mang cơm lên đồi vắng. Đến gần rặng thông reo, nàng nghe thấy tiếng sáo trúc réo rắt du dương như tiếng gió thoảng. Rón rén bước lại gần, cô ngỡ ngàng thấy chàng trai khôi ngô tuấn tú đang ngồi thổi sáo trên võng đào, đàn bò đứng quanh say sưa lắng nghe. Vừa nghe tiếng chân dẫm lên lá khô, chàng trai biến mất, chỉ còn Sọ Dừa nằm tròn xoe trên thảm cỏ. Kể từ hôm đó, biết Sọ Dừa vốn là người tài giỏi ẩn mình, cô út càng thêm thương mến.

Hết mùa chăn bò, Sọ Dừa giục mẹ sang nhà phú ông dạm hỏi cô út về làm vợ. Bà mẹ sững sờ ngạc nhiên nhưng vì thương con nên cũng đánh bạo mang trầu cau sang thử. Phú ông nghe xong bật cười lớn, liền thách cưới thật nặng để làm khó: mười chum vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo và mười vò rượu tăm đầy ắp.

Bà mẹ buồn rầu trở về, nghĩ bụng phen này đành chịu thua. Nhưng Sọ Dừa mỉm cười dịu dàng bảo mẹ cứ yên tâm. Đúng ngày hẹn, trước sân nhà Sọ Dừa bỗng sáng bừng rực rỡ, lễ vật quý giá chất đầy sân, lại có cả đoàn người hầu áo quần lộng lẫy khiêng sính lễ sang nhà phú ông. Phú ông lóa mắt trước của cải, vội gọi ba cô con gái ra hỏi ý. Hai cô chị bĩu môi chê bai nguẩy đuôi đi vào, chỉ có cô út thẹn thùng cúi đầu ưng thuận.

Trong ngày cưới linh đình, Sọ Dừa trút bỏ vỏ ngoài, hóa thành một chàng trai tuấn tú, phong độ ngời ngời sánh bước bên cô dâu hiền thục. Cả làng ai nấy đều trầm trồ thán phục và mừng cho đôi lứa, còn hai cô chị thì tức tối, ghen tị khôn nguôi.

Sau ngày cưới, Sọ Dừa ngày đêm miệt mài kinh sử. Đến kỳ thi đại khoa, chàng đỗ Trạng nguyên và được nhà vua cử đi sứ sang nước bạn. Trước khi lên đường, chàng trao cho vợ một chiếc túi nhỏ, dặn nàng luôn mang theo bên mình để phòng khi hoạn nạn. Trong túi có một hòn đá lửa, một con dao nhỏ và hai quả trứng gà.

Ở nhà, hai cô chị đem lòng ghen ghét, rủ cô út chèo thuyền ra biển hóng mát rồi lén đẩy thuyền của cô trôi dạt ra xa giữa muôn trùng sóng vỗ. May mắn thay, nhờ những làn sóng hiền hòa nâng đỡ, chiếc thuyền trôi dạt an toàn vào một hòn đảo xanh tươi giữa đại dương.

Trên đảo hoang thanh vắng rợp bóng dừa xanh, cô út dùng đá lửa nhóm bếp sưởi ấm, tìm hoa quả ngọt và rau rừng lót dạ qua ngày. Hai quả trứng gà chẳng bao lâu sau nở thành một chú gà trống oai phong và một cô gà mái xinh xắn. Đôi gà trở thành người bạn nhỏ thân thiết, sớm tối ríu rít bên cô út cho vơi bớt nỗi nhớ nhà.

Một buổi chiều thanh bình, đoàn thuyền sứ bộ của quan Trạng đi ngang qua đảo. Chú gà trống bỗng nhảy tót lên mỏm đá cao bên mép sóng, vỗ cánh cất tiếng gáy vang: “Ò ó o… Phải thuyền quan Trạng rước cô tôi về!”

Trạng nguyên Sọ Dừa nghe tiếng gáy lạ liền truyền lệnh cho thuyền ghé vào bờ. Vợ chồng gặp lại nhau mừng rỡ khôn xiết, ôm chầm lấy nhau trong niềm xúc động vô bờ. Sọ Dừa rước người vợ hiền thảo trở về làng trong tiếng reo vui của bà con xóm giềng.

Thấy cô út trở về bình an, rạng rỡ bên người chồng tài đức, hai cô chị cảm thấy vô cùng xấu hổ. Nhận ra lòng đố kỵ chỉ đem lại cay đắng, họ lặng lẽ rời làng đến một nơi xa xôi, chăm chỉ làm lụng chuộc lỗi và học cách sống bao dung. Vợ chồng Sọ Dừa từ đó sống hạnh phúc trọn đời, hiếu thảo với mẹ già và mang lại ấm no cho dân làng.

Gió đêm xào xạc bên khóm trúc, vầng trăng tròn vành vạnh như nụ cười hiền hậu của chàng Sọ Dừa, ru con ngủ thật ngoan trong vòng tay ấm êm.